W Cyklu diabelsko-anielskim ukazały się:

1. Ja, diablica

2. Ja, anielica

3. Ja, potępiona

4. Ja, ocalona

Copyright © Katarzyna Berenika Miszczuk, 2026

Wydanie III zmienione

Warszawa MMXXVI

Mojej kochanej rodzinie
w podziękowaniu za cierpliwość,
wiarę we mnie i motywację

Spis treści

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Rozdział 10

Rozdział 11

Rozdział 12

Rozdział 13

Rozdział 14

Rozdział 15

Rozdział 16

Rozdział 17

Rozdział 18

Rozdział 19

Rozdział 20

Rozdział 21

Rozdział 22

Rozdział 23

Rozdział 24

Rozdział 25

Rozdział 26

Rozdział 27

Rozdział 28

Rozdział 29

Rozdział 30

Rozdział 31

Rozdział 32

Rozdział 33

Rozdział 34

Rozdział 35

Rozdział 36

Rozdział 37

Rozdział 38

Rozdział 39

Rozdział 40

Rozdział 41

Rozdział 42

Rozdział 43

Rozdział 44

Rozdział 45

Rozdział 46

Rozdział 47

Rozdział 48

Rozdział 49

Rozdział 50

Rozdział 51

Rozdział 52

Rozdział 53

Rozdział 54

Rozdział 55

Epilog

Podziękowania

1

– Do zobaczenia może kiedyś. – Piotr uśmiechnął się smutno na pożegnanie.

Kiwnęłam mu głową. Patrzyłam, jak jego wysoka, lekko zgarbiona sylwetka znika za drzwiami. Chwilę później usłyszałam, że zbiega po schodach. Trzasnęły drzwi do klatki schodowej.

Zostałam sama w mojej małej kawalerce na warszawskiej Pradze.

Wyjrzałam za nim przez okno. Zabrał wszystkie swoje rzeczy. Już nie byliśmy razem. Nie podjęliśmy tej decyzji wspólnie, to był mój pomysł. On chciał o nas walczyć.

Miałam do wyboru przystojnego, lecz odrobinę ciapowatego śmiertelnika, z którym mogłam przeżyć w spokoju całe życie, albo seksowny płomień Boga, przy którym moje życie mogło okazać się krótkie, ale bardzo burzliwe.

W końcu dorosłam do tego, by podjąć decyzję. Według Piotra – głupią. Szarpnęłam za firankę.

– Beleth – wyszeptałam. – Gdzie jesteś?

Gdy z Piotrem opuściliśmy Niebo, starałam się go odnaleźć. Chciałam mu powiedzieć, że wygrał. Wygrał niekończący się wyścig z Piotrkiem. Zostawiłam go, żeby z nim być. A tu co? Diabeł zniknął. Nie tego się spodziewałam.

Obiecałam Piotrkowi, że zabiorę go do Piekła na wycieczkę. Widziałam w tym swoją szansę, ale przystojnego diabła tam jeszcze nie było. Wróciłam do Arkadii, chociaż Archanioł Gabriel prosił mnie, bym szybko nie pojawiała się z powrotem. Spotkałam się ze zmarłymi rodzicami, którzy nie byli zadowoleni, że rozstałam się ze śmiertelnikiem, ale tam także nie udało mi się znaleźć Beletha.

Zapadł się pod ziemię.

Gdzie on mógł być?

Wielokrotnie wzywałam go w myślach, ale nie przyszedł. Pewnie mnie słyszał. O co mu chodziło? A może teraz, gdy nie musiał już walczyć o mnie z Piotrem, nie stanowiłam dla niego wyzwania? Może już mnie nie chciał?

Ściany kawalerki zaczęły się zbliżać, osaczając mnie.

To niemożliwe. Nie mógłby. Przecież… przecież wyznał, że mnie kocha.

Jestem głupia. W końcu to diabeł! Podstępem zwabił mnie do Piekieł i raz nawet zabił, żebym pomogła mu i diabłu Azazelowi w strąceniu Lucyfera z tronu Niższej Arkadii. Potem zaś robił wszystko, żeby zabić osobę, którą kochałam.

Ale powiedział, że to z miłości do mnie.

Czy mogłam mu w końcu zaufać?

Oparłam się ciężko o parapet i westchnęłam z irytacją. Diabeł nie chciał opuścić moich myśli.

Czy ja go kochałam?

A jeśli tak, to co mnie za to czekało?

Potępienie?

Pokręciłam głową. Dość tych bezsensownych rozważań. Beleth zawsze się pojawiał. Teraz też sam się znajdzie i znowu spróbuje mnie uwieść. Przecież nie mógłby się poddać. To nie było w jego stylu. Po co tracić czas na ponure rozmyślania.

Miałam czystą kartę. Nie zaszkodziło mi nawet stworzenie skrzydeł moim diabelskim przyjaciołom, dzięki czemu mogli spacerować po Edenii. Chyba po raz pierwszy nikt nie miał do mnie żadnych pretensji.

Byłam śmiertelniczką obdarzoną diabelskimi mocami oraz Iskrą Bożą, spadkiem po moich przodkach Adamie i Ewie. Miałam też klucz diabła, który zapewniał mi możliwość podróżowania w dowolne miejsce na świecie bez biletu i dodatkowych opłat w postaci cyrografu podpisanego za duszę.

Mogłam wszystko! Mogłam wedle własnego widzimisię pokierować swoją przyszłością. Dotknięciem palca przyswoić sobie wiedzę ze wszystkich podręczników świata. Porozumieć się w każdym języku, bo przekleństwo wieży Babel już mnie nie dotyczyło. Mogłam ratować świat przed zagładą, zostać bohaterką narodową, stworzyć nowe leki albo dokonywać wynalazków, mogłam…

Rozejrzałam się po pustym pokoju.

Mogłam też pójść na wieczorny spacer i zastanowić się nad swoją przyszłością spokojnie i bez patosu.

Stworzyłam sobie piękny, nowy płaszcz i dobrane pod kolor botki. Pstryknęłam palcami. Moje włosy ułożyły się na ramionach, jakbym właśnie wyszła od fryzjera. Oczy były perfekcyjnie umalowane. Uśmiechnęłam się do odbicia w lustrze czerwonymi wargami. Kobieta naprzeciwko mnie nie była już dawną, zakompleksioną Wiktorią.

Kochałam mieć moc. Głos z tyłu głowy szepczący, że łatwo się od tej mocy uzależnić, na razie mówił zbyt cicho, żebym się nim przejmowała.

Nucąc pod nosem, wyszłam z domu. Nie miałam celu. Po prostu szłam przed siebie tanecznym krokiem, zachwycona przyszłością, która malowała się przede mną w różowych barwach.

Po kilku minutach dostrzegłam po drugiej stronie ulicy Piotra. Nie spieszyło mu się do domu, skoro zdołałam go przypadkiem dogonić. Zwolniłam i ukryłam się w cieniu kamienic. Nie chciałam z nim rozmawiać. Nie mieliśmy sobie nic więcej do powiedzenia. Właśnie odchodził od kiosku. Zapalił papierosa z kupionej paczki.

To dla mnie kiedyś rzucił palenie. Teraz najwyraźniej było mu wszystko jedno. Zwłaszcza że tak jak ja miał moce diabelskie i Iskrę Bożą. Żadna choroba mu nie zagrażała. Pstryknięciem palców mógł się pozbyć raka płuc.

Hm, a może mogłabym zostać onkologiem? Będę przyjmowała tylko beznadziejne przypadki i leczyła je swoimi zdolnościami? Nie… wtedy Śmierć by się na mnie wkurzyła. Jej lepiej nie wchodzić w drogę bez ważnego powodu. Miała swoje plany wobec wszystkich.

Idąc drugą stroną ulicy, obserwowałam Piotra. Naprawdę zależało mu na naszym związku. Mnie też, ale… miałam wątpliwości, czy dokonałam dobrego wyboru. A raczej nie potrafiłam się zdecydować. A jak już się zdecydowałam, to cholerny Beleth gdzieś zniknął. Znowu się zasępiłam. Co powinnam teraz zrobić?

Piotrek zaciągnął się papierosem. Wiatr szarpał jego czarnymi, lekko kręconymi włosami. Lubiłam je przeczesywać palcami. Zaśmiałam się ponuro pod nosem. Nie okazywał tego, ale nasze rozstanie przyjął chyba z lekką ulgą. Nie musiał już się obawiać, że jakiś diabeł spróbuje zamordować go z zimną krwią.

Dochodząc do skrzyżowania, sięgnął do kieszeni, żeby wyciągnąć rękawiczkę. Przy okazji zgubił portfel.

Sierota…

Rozejrzałam się szybko na boki, czy nic nie jedzie i czy gdzieś nie czai się strażnik miejski. Przebiegłam na ukos przez skrzyżowanie, co biorąc pod uwagę moje dwunastocentymetrowe obcasy, było pewnie dość widowiskowe. Wskoczyłam na chodnik po drugiej stronie i podniosłam zgubę. Już miałam zawołać Piotra, ale zaskoczona zatrzymałam się w pół kroku.

Na płycie chodnikowej był narysowany duży biały krzyżyk albo iks. Symbol, którym oznacza się na mapie skarb lub cel podróży. Znajdował się dokładnie w miejscu, w którym upadł portfel, a w którym stałam teraz ja.

Piotr zauważył stratę i przystanął, grzebiąc w kieszeni. Odwrócił się za siebie i widząc mnie, uśmiechnął się zaskoczony.

Coś było nie tak. Poczułam niebezpieczeństwo.

Piotrek ruszył spokojnym krokiem w moją stronę. Gdybym nie podniosła portfela, pewnie szybko by po niego podbiegł. W tym momencie znalazłby się w miejscu iks.

– Stój! – zawołałam.

Zaskoczony zatrzymał się.

Na skrzyżowanie wjechała ciężarówka z mrożonkami. Pędziła prosto na mnie.

– WIKI!!! – krzyknął Piotrek i rzucił się w moją stronę.

Nie zdążył.

Znak iksa był dokładnie pode mną.

Zobaczyłam już tylko światła ciężarówki.

Przystojny mężczyzna wyszedł z cienia po drugiej stronie ulicy. Pomimo wczesnej wiosny i chłodu miał na sobie tylko dopasowaną czarną koszulę. Zabłysły złote tęczówki.

Na jego twarzy malowało się przerażenie. Nie mogąc ruszyć się z miejsca, wpatrywał się w zdarzenia, które rozgrywały się na jego oczach. Ludzie zaczęli biec do rannej. Jakiś przechodzień wezwał pogotowie, a spacerująca opodal kobieta zaczęła głośno lamentować.

Ktoś za jego plecami zaklaskał, wyraźnie rozbawiony.

– To było piękne, mój drogi – powiedział, pojawiając się tuż obok.

Mężczyzna miał włosy zaplecione w warkocz. Czarne, złowrogie spojrzenie przewiercało rozmówcę.

– Ja nie chciałem – wydusił w odpowiedzi pustym głosem. – To znaczy chciałem, ale nie tak miało być. Azazel, naprawdę.

– Zastanawia mnie, co ty, Beleth, masz do tych ciężarówek. – Podstępny diabeł zdawał się go nie słyszeć. – Już drugi raz używasz tej samej marki mrożonek. Jestem bliski posądzenia cię o konszachty z tą firmą. Naprawdę cię nie rozumiem. Jest przecież tyle bardziej wyrafinowanych sposobów zadania śmierci.

– Nie żartuj! – warknął rozdrażniony Beleth.

Stali dłuższą chwilę w milczeniu, przyglądając się wypadkowi naprzeciwko. Przystojny diabeł czuł ucisk w gardle i walące mocno serce, co przecież nigdy wcześniej mu się nie zdarzało. Otarł spocone czoło. Działo się z nim coś niedobrego. Skrzywił się z niesmakiem. Przecież nie miał sumienia. Jak więc mógł czuć teraz boleśnie jego obecność?

Po drugiej stronie ulicy zatrzymała się z piskiem opon karetka pogotowia. Ratownicy rzucili się na pomoc, taszcząc nosze i torbę do reanimacji. Czerwona plama na chodniku powiększała się. Niedługo miała dosięgnąć krawężnika.

Sanitariusze niepotrzebnie się spieszyli. Beleth wykonał swoją pracę porządnie. Nie podejrzewał tylko, że we wszystko znowu wmiesza się Wiki.

Jego Wiki.

– Chciałem pozbyć się Piotra – mruknął.

– Domyślam się, że nie chciałeś na zawsze utracić Wiktorii, miłości twojego życia, promienia słońca i co tam jeszcze w takich wypadkach plotą zadurzeni śmiertelnicy – zakpił Azazel. – Mój drogi, ty to naprawdę potrafisz wszystko widowiskowo spieprzyć.

– Bądź cicho! – krzyknął Beleth. – Muszę szybko wymyślić, co mam teraz zrobić.

Ratownicy skierowali nosze w stronę karetki. Spod skrywającego ciało białego prześcieradła wysunęła się blada, bezwładna ręka.

– Ja bym raczej doradził ci zastanowienie się, gdzie się ukryć. – Demoniczny kompan cofnął się w cień, by stworzyć tam przejście do Arkadii. – Obaj znamy Wiktorię. Nie spodoba jej się miejsce, w które trafi.

– Stamtąd nie można wrócić – odparł głucho Beleth. – Straciłem ją… Na zawsze…

– Och, daj spokój. Nie doceniasz Wiktorii. – Azazel znowu zaklaskał z uciechy. – Czuję w kościach, że będzie niezła zabawa.

2

Wokół mnie wisiała ciężka mleczna mgła. Okrywała podłogę, sufit oraz ściany. Wszystko wydawało się nieruchome, wręcz nierealne. Gdyby nie twardy grunt, który czułam pod stopami, mogłabym pomyśleć, że latam. Machnęłam ręką, usiłując przepędzić mgłę, ale niczego nie osiągnęłam. Stała się jedynie gęstsza.

Znajdowałam się w miejscu poza czasem. Tutaj przeprowadzano targi o dusze zmarłych. Potrzebny był do tego anioł, diabeł oraz oczywiście denat eskortowany przez Śmierć.

– No bez jaj! – krzyknęłam. – Znowu?!

Nie wiem, kto mi to zrobił, ale się doigrał. Nikt nie będzie mnie mordował bez ważnego powodu!

– Chyba tak – skrzeknął za mną nieprzyjemny głos, przypominający skrobanie widelca po talerzu.

Odwróciłam się zrezygnowana do starej przyjaciółki. Brązowy habit unosił się w powietrzu obok mnie. Śmierć nie miała ciała. Dzięki temu mogła niepostrzeżenie podkradać się do swoich ofiar, ekhm… klientów.

– Szybko nastąpiło nasze ponowne spotkanie – zauważyła.

– Bez obrazy, ale za szybko – burknęłam.

Śmierć była kobietą, chociaż starała się to ukryć. Ostatnio znalazłam jej chłopaka, małego putta pracującego w Niebie. Miał ciepłą posadkę w Administracji, przyjaznej odmianie piekielnego Urzędu. Pomagał zmarłym znaleźć się w zaświatach, organizował miejsce zamieszkania, pracę oraz herbatę.

– Co tam u Borysa? – zapytałam.

– Dobrze. Ma dużo pracy, ale to mi nawet pasuje. Ja muszę ogarnąć wszystkie zgony na świecie. Nie mogę poświęcać mu zbyt wiele czasu.

Pracoholiczka.

Westchnęłam ciężko. Nie chciałam znowu przez to wszystko przechodzić.

Zastanawiałam się, kto mnie zabił. Mógł to być Lucyfer albo Gabriel. Obaj chcieli zwerbować mnie do służby pośmiertnej. Zależało im na tym aż za bardzo. Podejrzewałam, że nie z powodu moich kompetencji. Władcy zaświatów po prostu chcieli zrobić sobie na złość. Przede mną rysowała się przyszłość diablicy lub anielicy. Nie sądziłam tylko, że tak szybko nadejdzie.

Ten, który przyspieszył mój koniec, oberwie. Oj, oberwie, i to porządnie. W ciągu krótkiego, ledwie dwudziestoletniego życia zdążyłam już dwukrotnie umrzeć. Wcale mi się to nie podobało.

– To gdzie ten targ? – zapytałam.

– Nie ma targu. – Śmierć podparła się pod boki.

Wydawało mi się, że jest rozbawiona. Do tej pory chodziłam w kółko, rozgarniając stopami mgłę, lecz teraz zatrzymałam się raptownie.

– Jak to nie ma?!

Każdy zmarły zgodnie z protokołem przechodził przez targ. Nie można było go ominąć. To tutaj decydowano, czy dusza trafi do Nieba, czy do Piekła. Diabeł i anioł tak długo wymieniali dobre uczynki i przewinienia zmarłego, aż któryś wygrywał i mógł zabrać denata ze sobą. Dusza musiała mieć eskortę.

– Ano nie ma targu – wyjaśniła Śmierć. – Twój los jest przesądzony. Nie trafisz ani do Piekła, ani do Nieba.

Nie rozumiałam, co do mnie mówiła. Jeśli nie tam, to gdzie?

– Trafisz do Tartaru – dokończyła i przezornie odsunęła się nieco, mimo że i tak nie mogłam jej nic zrobić.

Skoro nie zabił mnie Lucyfer ani Gabriel, to odpowiedź była prosta. Zrobili to Beleth i Azazel. Już sam głupi pomysł z krzyżykiem na ziemi powinien mnie na to naprowadzić. Idealnie pasował do tej dwójki idiotów.

Zatłukę…

– Jak to do Tartaru?! – wybuchnęłam. – Przecież musi być targ o duszę. Nawet wtedy, kiedy zmarły jest kierowany do Podziemi!

– Nie musi, jeśli ktoś da w łapę – wyjaśniła.

No tak, zapomniałam.

– Zaraz, ale komu trzeba dać w łapę? – zamyśliłam się. – Aniołowi i diabłu?

Może uda się dotrzeć do przekupionej strony i zapłacić za siebie albo kogoś zastraszyć? Jestem w takim nastroju, że spokojnie podejmę się zastraszania. Umieranie nie jest niczym przyjemnym.

Śmierć pogwizdywała wesoło.

– Ja tam nic nie wiem – stwierdziła i zaczęła grzebać w przepastnych kieszeniach habitu.

Byłam zdruzgotana. Czemu to mnie się zawsze przydarza? Czy nieśmiertelni nie mogą sobie znaleźć innej zabawki? Mnie ta rola już zmęczyła.

Zerknęłam na Śmierć nadal grzebiącą po kieszeniach. Dobrze chociaż, że nie miała za sobą okrwawionego topora, którym rozprawiała się z opornymi klientami.

Zaczęłam się denerwować. A może to wcale nie Azazel i Beleth? Przecież moce, które dostałam, były solą w oku dla wielu diabłów i aniołów. Byłam potężniejsza od Szatana i Archanioła. Mogli mieć chęć mnie wyeliminować, na wypadek gdyby moc uderzyła mi kiedyś do głowy.

– Czy ostatnią osobą, która bezprawnie trafiła do Tartaru, bo ktoś przekupił władze, nie był przypadkiem Hitler? – przypomniałam sobie.

Moja niska towarzyszka rzuciła przed nas mały przedmiot. Miniaturowa czarna dziura zaczęła się powiększać. Nie zobaczyłam w niej jednak gwiazd i konstelacji obecnych w prywatnych apartamentach Śmierci, ale czerń i pustkę. Wydało mi się, że usłyszałam chlupot wody. Zaciekawiona przysunęłam się bliżej. Takiego przejścia jeszcze nie widziałam. Co było po drugiej stronie? Woda szemrała zachęcająco, jednak nic nie było widać. Podeszłam jeszcze bliżej, żeby zerknąć do środka.

– Tak, tak. Hitler. Strasznie się wtedy rzucał. Nie mógł pogodzić się ze śmiercią – mruknęła znudzona i pchnęła mnie mocno między łopatki. – Pozdrów go ode mnie.

Zamachałam bezradnie rękami, pochylona niebezpiecznie nad czarną dziurą. Ciekawość jak zwykle nie wyszła mi na dobre.

Zostałam zassana przez przejście. Odprowadził mnie złośliwy rechot Śmierci.

3

Przekoziołkowałam kilka razy w kompletnej pustce. Krzyknęłam, ale ciemność pochłonęła mój głos. Zniknął. Czułam, że ja też znikam. Szybuję w czerni, powoli stając się jej częścią. Czy tak wygląda Tartar? Przez wieczność będę spadać w dół?! Nie chcę! Boję się!

– Pomocy!!! – krzyknęłam.

Nagle zobaczyłam światło i trzasnęłam pośladkami o ziemię. Siła, z jaką to zrobiłam, zdusiła mój krzyk. Cudem nie odgryzłam sobie języka. Moja prośba została wysłuchana szybciej, niż się tego spodziewałam.

– Uch – jęknęłam z bólu i uklękłam, masując pośladki. Będę miała zamiast nich jeden wielki siniak. Pstryknęłam palcami, naprawiając złamany nie wiadomo kiedy obcas.

Gdzie ja jestem?

Podniosłam wzrok do góry.

Nade mną pochylał się stary, porośnięty mchem, brudny szkielet, na którym wisiał czarny habit. Na czaszce ktoś położył zawadiacko przekrzywiony, skórzany, bardzo zniszczony kapelusz z szerokim rondem. Kościotrup lekko zalatywał zgniłą rybą. O…

– Witaj. – Szkielet szczęknął żuchwą z głośnym klekotem.

Wrzasnęłam przestraszona i szybko się odczołgałam. Plecami wyczułam chropowatą ścianę.

Zdałam sobie sprawę, że znajduję się w olbrzymiej jaskini, której sufit niknął w mroku gdzieś wysoko nad moją głową. Wszędzie zwieszały się grube, oślizgłe stalaktyty. Niżej narastały błyszczące stalagmity, upodabniając dno pieczary do powierzchni obcej planety. Szum, który wcześniej słyszałam, wydawała szeroka rzeka, wolno płynąca w ciemność. Niedaleko mnie kołysała się zacumowana na płyciźnie łódka. Jej dziób wyrzeźbiony był na kształt wygiętej głowy węża morskiego.

Szkielet westchnął zirytowany i wyprostował się. Wróciłam do niego spojrzeniem rozbieganych ze strachu oczu. Zauważyłam, że trzymał w kościstych palcach długi kij służący do odpychania łódki od dna rzeki.

– Kim jesteś? – wydusiłam przez ściśnięte gardło.

Tego już było za wiele. Najpierw spadałam w ciemność, a przecież mam lęk wysokości, a teraz gadał do mnie szkielet! To nie na moje zszargane nerwy!

Znowu westchnął. Grzechocząc kośćmi, podszedł do mnie. Zafascynowana zagapiłam się na jego stawy. Nie trzymały ich mięśnie ani ścięgna. Jakim cudem się nie rozsypywał?

To magia.

– Jestem Charon – przedstawił się uprzejmie. – Pomagam duszom przepłynąć Styks.

– Co proszę? – Nagle z Biblii przeskoczyłam do mitologii greckiej?

– Jestem przewoźnikiem, który pomaga dostać się po śmierci na drugą stronę. Do Tartaru – tłumaczył cierpliwie.

Najwyraźniej był przyzwyczajony do gradu pytań, którymi zarzucali go nowi przybysze.

– Rozumiem. – Kiwnęłam głową.

Jeszcze raz rozejrzałam się po mrocznej pieczarze. Znajdowałam się w przedsionku najgorszego z istniejących miejsc. Zaświatów, które były zamieszkane przez tak złe i zdeprawowane dusze, że nie miały tu wstępu anioły, a nawet diabły. A ja miałam właśnie tam trafić, bo ktoś postanowił mnie zlikwidować. Usunąć z drogi jak przeszkodę.

– Jak tam jest? – zapytałam.

Charon wyciągnął w moją stronę dłoń, żeby pomóc mi wstać. Spojrzałam z obrzydzeniem na oblepione błotem, glonami i mchem kości jego paliczków. Nie miałam wyboru. Raczej nie powinnam go obrażać.

Oślizgłe kości mocno zacisnęły się na mojej ręce i szarpnęły do góry.

– Dziękuję – powiedziałam, szybko zabierając dłoń. Musiałam wytrzeć ją o płaszcz. Cała była w szlamie.

– Nie wiem, jak tam jest. – Pomiędzy jego szczerbatymi zębami zagwizdał wiatr. – Nigdy tam nie byłem. Jestem tylko przewoźnikiem. Jednak skoro tam trafiasz, tam jest należne ci miejsce.

Wątpiłam, czy mi się ono spodoba. Chyba nie byłam wystarczająco zła.

– Zapraszam do łódki.

Posłusznie ruszyłam za nim, gorączkowo zastanawiając się, jak się z tego wykaraskać. Na pewno zdołam wrócić na Ziemię. Dwukrotnie już mi się to udało. Może nie zaszkodzi mi Tartar, skoro odwiedziłam już Piekło i Niebo, nie doznając tam większego uszczerbku?

Podbudowana tą myślą stanęłam przy brzegu. Charon zatrzymał się obok. Nic nie mówił, więc sięgnęłam do burty, chcąc ją złapać i przytrzymać przy wsiadaniu.

– Ekhm – odchrząknął znacząco. To znaczy podejrzewam, że odchrząknął. Usłyszałam tylko grzechot zębów.

– Tak? – zapytałam.

– Opłata – odparł zakłopotany.

Dopiero teraz zauważyłam, że obok zacumowanej przy brzegu łódki na wysokim palu zamontowany był kasownik wyglądający zupełnie tak jak te w warszawskich autobusach, tyle że pomalowany na czarno. Zapewne dla większego efektu.

– Okej, a ile się należy? – zapytałam. – Trzy czterdzieści wystarczy?

Tyle kosztuje ulgowy w Warszawie, o ile znowu bilety nie podrożały.

– Jeden obol – sprostował i widząc moją nic nierozumiejącą minę, dodał: – Nie rozumiesz? Sprawdź pod językiem, może tam wpadł. Podczas pogrzebu rodzina powinna włożyć ci do ust jednego obola, dla przewoźnika.

Zdegustowana spojrzałam na kościstego Charona. Chyba tylko on potrafił zgubić coś we własnej jamie ustnej…

– Nie było mojego pogrzebu – mruknęłam.

– Na pewno miałaś – zapewnił mnie. – Inaczej byś tu nie trafiła.

Dreszcz przebiegł mi po plecach. Charon miał rację. Uderzyła we mnie ciężarówka z mrożonkami. Znaczyło to, że moje ciało zostało, najdelikatniej mówiąc, „rozplackowane” na chodniku na oczach Piotrka. Marek, mój brat, na pewno dowiedział się o mojej śmierci i już szykuje pogrzeb. O nie! To musiało być dla niego straszne. Ja się do umierania przyzwyczaiłam, ale dzięki temu, że cofnęłam się w czasie, on nigdy nie dowiedział się, że już raz umarłam.

Wyobraziłam sobie swoje ciało na chromowanym stole służącym do przeprowadzania sekcji. Nagie i bezbronne.

Przypomniało mi się, że zostałam potrącona. No cóż… Przynajmniej nikt nie gapi się na moje piersi, bo pewnie jestem w kawałkach i ich już nie mam. Co za ulga…

Co ja mam teraz zrobić, żeby oszukać śmierć? Czy mogę cofnąć się w czasie za pomocą klucza diabła? Dotknęłam go przez materiał bluzki. Potrzebna mi była tylko ściana.

– Poczekasz chwilkę? – poprosiłam Charona.

– Nigdzie mi się nie spieszy. – Zagrzechotał ramionami i oparł się o kasownik.

Podbiegłam do ściany, z którą się przed chwilą zderzyłam. Zdjęłam z szyi klucz i zważyłam go w dłoni. Z tego, co zapamiętałam, by cofnąć się w czasie, musiałam „wejść tyłem” w przejście. Tylko o czym powinnam myśleć, kiedy będę je tworzyć? Wiem, wyobrażę sobie chwilę przed wypadkiem!

Zanim wsunęłam klucz w ścianę, zatrzymałam się. Nie, to bez sensu. Wtedy cofnę się i stracę pamięć. Nic nie wiedząc, znowu stanę na krzyżyku i zostanę zabita. Wszystko się powtórzy.

Obróciłam w palcach klucz z wężem owiniętym dookoła trzonka. To była kopia klucza Beletha. Mój miał Piotr. Zostawiłam mu. Przejście Beletha znacznie bardziej mi się podobało. Poza tym kluczyk należący do diabła stanowił dla mnie pamiątkę. Jeszcze raz przyjrzałam się gadowi pokrytemu misternie wyrzeźbioną łuską.

A może chociaż spróbuję przenieść się do Piekła i pogadać z Lucyferem? Albo nie! Lepiej pójdę do Nieba i poproszę Archanioła Gabriela o interwencję w mojej sprawie. On na pewno mi pomoże. Zadowolona z własnego pomysłu wyciągnęłam rękę w stronę kamiennej ściany.

Kluczyk stuknął głucho o kamień.

Co jest?!

Nie wchodził jak w masło albo świeżo rozrobione ciasto. Powinien łatwo się wsunąć i stworzyć drzwi. Uderzyłam nim jeszcze kilka razy, aż wyszczerbił się z jednej strony.

Zamarłam.

Nad Styksem klucz nie działał.

To już po mnie…

– Idziesz? – zapytał Charon.

Odwróciłam się do niego z posępną miną i powoli ruszyłam.

– Co robiłaś? – zapytał zaciekawiony. – Modliłaś się?

– Nie…

– A przydałoby ci się. – Pokiwał głową, jakby sam się w tym utwierdzał.

Chyba znał Tartar lepiej, niż się do tego przyznawał. Ze strachu ścisnęło mnie w żołądku. To znaczy, że tam jest aż tak źle?

– Dasz mi obola? – poprosił.

Stworzyłam w dłoni srebrną monetę, której daleko było do regularnych i zgrabnych krążków produkowanych przez ziemskie mennice.

Całe szczęście, że przynajmniej moje moce tutaj działały.

Charon przyjął zapłatę i schował obola do przepastnej kieszeni, po czym podał mi bilet. Mały kartonik miał nadruk „Zakład Transportu Podziemnego Styks. Cena 1 obol”.

– Musisz go skasować – poinstruował mnie, a sam zaczął wsiadać do łódki.

Podeszłam do czarnego kasownika i wsunęłam bilet. Kasownik zaterkotał jak moja wiekowa drukarka i wypluł tekturkę. Widniała na niej data i godzina. Najbardziej zainteresowała mnie godzina.

Była 8.08.

Chciałam usiąść obok Charona w łódce, ale powstrzymał mnie gestem.

– Bilet do kontroli. – Wyciągnął w moją stronę dłoń. Oślizgłe paliczki odbijały światło niewiadomego pochodzenia.

Niechętnie podałam mu tekturkę. Wziął ją pomiędzy spiczaste palce i zbliżył do głowy. Nie miał oczu. Nie wiem, co mogły zobaczyć ciemne otwory w jego czaszce. Nagle rozbłysło w nich czerwone światełko, które przesunęło się po bilecie niczym czytnik kodów kreskowych w sklepie.

Charon przerażał mnie bardziej niż Śmierć. Mimo że obydwoje najwyraźniej zaopatrywali się w ubrania w tym samym butiku.

– Nie znasz przypadkiem Śmierci? – zagadnęłam.

– To moja siostra – odparł.

Współczuję rodzicom…

– Wsiadaj. – Kiwnął na mnie i zajął miejsce przy sterze.

Podał mi kij służący do odpychania tej łupiny od dna. Posłałam mu zdziwione spojrzenie.

– Ty wiosłujesz, ja steruję – wyjaśnił.

– Co?

– Taki zwyczaj.

– I za samoobsługę każesz mi płacić obola? – Wkurzyłam się.

– Zapewniam łódkę i służę za przewodnika. To chyba dobry układ.

Powstrzymując przekleństwo cisnące się na usta, wstałam i odepchnęłam łódkę od brzegu. Rzeka nie była wzburzona, mimo to łajbą mocno zarzuciło.

– Ostrożnie! – zganił mnie Charon. – Trzymaj kij równo! Nie pochylaj się! Szybko przenieś go na drugą stronę! Uważaj!

To będzie dłuuuga podróż…

4

Ciemna pieczara otaczająca Styks nie zmieniała się podczas naszej podróży. Krajobraz wciąż był taki sam. Ściana. Kolejna ściana. O! O! A to jest! A to…! Jeszcze jedna ściana…

Po dłuższej chwili pełnej narzekań Charona nauczyłam się wiosłować w taki sposób, żebyśmy nie wpadli do rzeki. Nie wiem, co by się wówczas stało. Ja nie pływałam zbyt dobrze, a mój przewoźnik też nie wyglądał na wodoszczelnego.

Z tego, co pamiętałam z mitologii, Styks miał magiczne właściwości. Matka Achillesa zanurzyła chłopca w wodach rzeki, trzymając go za piętę, by nabrał siły bogów i mordował wrogie nacje.

Wiedziałam, że to bujda. Kleopatra kiedyś wspominała, że Achilles był nieślubnym synem przystojnego Beletha i jakiejś śmiertelniczki. Jako nefilim, czyli półanioł, odznaczał się dużym wzrostem, siłą i wyjątkowo małym mózgiem.

Wypisz wymaluj Beleth, który najwyraźniej wpakował mnie w te kłopoty…

Chociaż wiedziałam, że mit naginał odrobinę rzeczywistość, pożałowałam, że nie mam pod ręką żadnego dzieciaka. Ja bym go zamoczyła, trzymając za mały palec u stopy. Nie można chyba umrzeć od urazu palca. Za włosy lepiej nie trzymać. Samson już się na tym przejechał, jak Dalila go ostrzygła.

Chcąc przerwać monotonię podróży, postanowiłam porozmawiać z Charonem. Kiedy siłowałam się z kijem, siedział sobie wygodnie obok steru i niedbale opierał się łokciem.

– Śmierć nigdy nie mówiła mi, że ma brata – zagadnęłam.

– Ja też się nie chwalę, że jesteśmy rodzeństwem – odparł.

– Dlaczego?

– Dziwna jest. – Bark zagrzechotał donośnie, gdy przewoźnik zmienił pozycję. – W ogóle nie urosła.

Faktycznie, przy dwumetrowym Charonie wzrost Śmierci mógł nieco razić.

– Poza tym widziałaś ten jej topór? – prychnął z niesmakiem. – Dostała od mamusi i tatusia porządną kosę, ale nie, znudziła jej się po kilku tysiącleciach, więc obnosi się z tym barachłem. Za nic ma tradycję. Przemówiłbym jej do słuchu, gdybym tylko ją spotkał. Ja szanuję tradycję. Czy kiedykolwiek wymieniłem łódkę na ładniejszą? Nie. Bo prezentów się nie wyrzuca.

Z niepokojem zerknęłam pod stopy. Czy on mi właśnie powiedział, że drewno, na którym stałam, nigdy nie było wymieniane ani naprawiane? Od tysięcy, a nawet milionów lat?

Zaczęłam gwałtownie oddychać.

– Śmierć to ignorantka. – Kości głośno szczęknęły, kiedy zdenerwowany podparł się pod boki. – Poza tym nigdy nie ostrzega zmarłych, że mnie spotkają, jak trafią do Tartaru. Specjalnie! Żebym ciągle musiał wszystkim tłumaczyć, kim jestem.

Doszłam do wniosku, że nie wspomnę mu o tym, że ostatnio znalazła sobie chłopaka. Mój przewodnik był chyba dość konserwatywny.

Nagle gdzieś w mroku jaskini rozległ się głośny ryk. Ściany się zatrzęsły, a z sufitu nad naszymi głowami zaczęły spadać kamyczki. Na wodzie rozniosły się wibracje.

– Co to jest?! – krzyknęłam.

Otaczał nas taki jazgot, że Charon ledwie mnie usłyszał.

– To Cerber! – odpowiedział. – Nie przejmuj się! Gdy płynę łodzią, jest uwiązany. Spuszczam go ze smyczy, kiedy nie mam nic do roboty!

Nigdzie nie było widać trójgłowego pieska. Jego donośne szczekanie sugerowało jednak, że po pierwsze, znajdował się blisko, a po drugie, był duży.

Dużo za duży…

– Jest rozwścieczony, bo go nie karmię – wyjaśnił mój przewodnik.

Odepchnęłam z wysiłkiem łódź. Wydawało mi się to coraz trudniejsze. Zupełnie jakby coś trzymało kij, nie pozwalając mi wyjąć go z wody.

– Pilnuje, żeby z Tartaru nie uciekały dusze. Jak jest głodny, robi to lepiej. No i zawsze może zjeść jakąś zbłąkaną duszyczkę, która chce uciec.

Przełknęłam ślinę. Chyba nie będzie mi łatwo się stąd wydostać. Szarpnęłam kij, ale utknął.

– Co jest? – warknęłam.

– Och, przepraszam. – Charon zerwał się z miejsca. – Zupełnie zapomniałem o topielcach.

Odsunęłam się od kija. Przewodnik pochylił się nad burtą i pogroził palcem czemuś znajdującemu się pod wodą. Zerknęłam ponad jego ramieniem. Pod powierzchnią wody były twarze. Zniekształcone oblicza pozbawione oczu wyglądały niczym ryby głębinowe.

– Co to jest? – Odskoczyłam przestraszona, gdy jedna z twarzy uśmiechnęła się do mnie, ukazując trójkątne, ostre zęby, pomiędzy którymi wisiały strzępy mięsa.

– To moi pomocnicy. Oni także pilnują, żeby nikt nie uciekł. – Usadowił się z powrotem na ławeczce przy sterze. – Widzę, że kogoś już dzisiaj złapali.

Miał rację. Woda dookoła naszej łódki zabarwiona była krwią.

– Naiwni ci Tartaryjczycy. Sądzą, że uda im się przemknąć. Topielce myślały, że też jesteśmy jakąś zabłąkaną duszą, dlatego zaczęły nam utrudniać podróż – wyjaśnił. – Teraz już możesz spokojnie wiosłować. Nie będą sprawiały kłopotów.

Kij rzeczywiście bez żadnego oporu odpychał nas od dna.

– Czy na uciekających czekają jeszcze jakieś niespodzianki? – zapytałam.

– Mnóstwo. – Żuchwa Charona szczęknęła głośno. – Ale nie mogę ci o nich opowiedzieć. Mogę zdradzić tylko tyle, że są tak straszne, że do tej pory nikomu nigdy nie udało się uciec.

Zawiedziona znów odepchnęłam łódkę. Czy to znaczyło, że zostanę w Tartarze na zawsze? Nie, to nie może się tak skończyć!

Jeszcze raz przeanalizowałam opowieść Charona. Przecież duszy nie można zniszczyć bez gorejącego miecza.

– Jakim cudem topielce mogą pożreć duszę? – zapytałam. – Przecież jest nieśmiertelna.

– Prawda. Po zjedzeniu przez topielce tartaryjskie dusze odradzają się na brzegu Styksu, tuż przy bramie do Podziemi. Wcześniej jednak solidnie się męczą, czując, gdy ich ciało jest oddzierane od kości i rozszarpywane na strzępy. Szczęśliwcami mogą nazwać się ci, którzy wcześniej zemdleją z bólu.

Pocieszyło mnie, że przynajmniej dostanie się w łapy lub między zęby strażników rzeki nie oznaczało całkowitego zniknięcia.

Nagle łódka przyspieszyła. Uderzyłam pupą o ławeczkę. Bezużyteczny już kij wychylił się z wody. Płynęliśmy teraz z prądem.

– Zaraz będziemy na miejscu – poinformował mnie Charon.

Otoczenie zaczęło się zmieniać. Chropowate ściany jaskini wygładziły się, stopniowo przechodząc w wapienne bloki ułożone w równy mur otaczający Styks. Światło nieposiadające swojego źródła pojaśniało, wydobywając nieliczne szczegóły. Zauważyłam, że dno pod czystym nurtem pokrywały drobne kamienie i wodorosty. Upiorne twarze topielców zostały w górze rzeki, gdzie była węższa i znacznie głębsza. Strop dobrze widziałam. Gładki, odrobinę wygięty. Zupełnie jakby nad naszymi głowami znajdowała się olbrzymia kopuła.

Zaczęliśmy zwalniać. Moim oczom ukazał się piaszczysty brzeg z małą przystanią. Na wytartych deskach czekał jakiś człowiek ubrany w szary mundur. Na jego piersi błyszczał rząd orderów.

– On ci powie, co dalej – poinformował mnie Charon.

Wyjął z moich zdrętwiałych dłoni kij i sprawnie wprowadził nas do małej zatoczki. Odczułam niepokój. Bałam się Tartaru. Bałam się jak nigdy wcześniej.

Zacumowaliśmy.

Żołnierz posłał mi pełne pogardy spojrzenie, gdy zauważył, jaką mam minę, a wtedy jak na zawołanie dostałam ataku furii. Odtrąciłam podaną mi przez mężczyznę dłoń i samodzielnie wyszłam na brzeg. Nie dość, że ktoś mnie tu władował specjalnie, to jeszcze jestem traktowana jak ktoś gorszy. Już ja im wszystkim pokażę!

A potem wydostanę się z tych cholernych Podziemi!

– Żegnaj. – Charon odepchnął łódkę od brzegu.

– Żegnaj… – odpowiedziałam.

Po chwili jego sylwetka zniknęła za zakrętem Styksu. Zostałam sama z żołnierzem w pustej kamiennej sali, z której można się było wydostać tylko przez niewielkie metalowe drzwi umieszczone za plecami mężczyzny. Odchrząknął, żeby zwrócić na siebie moją uwagę, i z miną służbisty wyciągnął jakiś świstek z kieszeni. Spojrzał na tekst zapisany drobnym pismem, potem na mnie i znowu na tekst.

– Coś nie tak? – prychnęłam, dumnie wysuwając brodę do przodu.

– Pan… – Znowu odchrząknął i zerknął na mnie niespokojnie.

– Pan? – ciągnęłam go za język.

Żołnierzyk schował kartkę do kieszeni i stuknął obcasami.

– Najwyraźniej zaszła jakaś pomyłka – wyjaśnił szorstko. – Zaprowadzę teraz panią na spotkanie z komisją.

– Pannę – warknęłam. – Jakieś zasady savoir-vivre’u powinny obowiązywać nawet mundurowych.

Powątpiewająco zerknęłam na jego ordery. Wyglądały tandetnie.

– Prawdziwe? – Wskazałam na nie palcem. – Czy ze sreberka od czekolady?

Speszył się i zaczerwienił. Jego wodniste oczy rozbłysły gniewem. Chyba nie był przyzwyczajony do takich sytuacji. A raczej nie przywykł do spotykania mnie. I to nieprawda, że od razu wszędzie robię sobie wrogów. Tylko czasami mi się to zdarza. Przejmować się zacznę dopiero wtedy, kiedy stanie się to notoryczne.

– Proszę za mną… – wycedził.

– Najpierw powiedz mi gdzie. – Założyłam ręce i zerknęłam na rzekę.

Wiedziałam już, jak pokonać topielce. Wystarczy, że stworzę sobie skrzydła. Problemem był jeszcze Cerber i inne stworzenia skryte w mroku. Tylko co się stanie, gdy pokonam rzekę? Z pieczary, do której spadłam, i tak nie mogłam wyjść za pomocą klucza. Może powinnam skierować się dalej w górę rzeki? Może to nie był ślepy zaułek? Może tam czekała wolność?

– Zaprowadzę pana – znowu odchrząknął – panią przed komisję, która dalej pokieruje pana, ekhm, pani losem.

– O co chodzi z tym panem?

Wyjął zmiętą kartkę z kieszeni i jeszcze raz przebiegł wzrokiem tekst.

– Zostałem poinformowany, że będę eskortować niejakiego pana Piotra Mieczkowskiego.

Nie zdziwiło mnie to. To nie był zamach na mnie i moje supermoce, tylko na Piotrka. Po co moje diabły miały zabijać mnie, skoro mogły uśmiercić jego? Jak dostanę kiedyś Beletha w swoje ręce, to powiem mu, co o nim myślę…

Spojrzałam zrezygnowana na żołnierza, który zbyt poważnie traktował swoje obowiązki i stukanie obcasami.

Szkoda, że nie zdążyłam powiedzieć Belethowi, że już nie jestem z Piotrkiem…

5

Przez nabijane długimi gwoździami drzwi wyszliśmy na ulicę. Zerknęłam na idącego za moimi plecami żołnierza. Czułam się nieswojo, mając go poza zasięgiem wzroku. Spostrzegł to i kazał mi iść przed sobą.

– Co, chcesz pogapić się na mój tyłek? – zakpiłam, ale nie zareagował.

Podejrzanie dobrze wyszkolony. Niczym demony należące do Szatana.

Rozejrzałam się dookoła, chcąc przyjrzeć się dokładnie miejscu, do którego trafiłam.

Tartar był… szary.

Wolnym krokiem bezimienny żołnierz prowadził mnie szarymi ulicami z szarymi chodnikami. Wszędzie stały szare kilkupiętrowe kamienice pozbawione ozdobnych gzymsów czy balkonów. W żadnym oknie nie było kwiatów ani zwiewnych firanek.

Minęło nas kilku przechodniów. Każdy gdzieś się spieszył. Wszyscy byli ubrani na szaro.

Przeraźliwie chudy mężczyzna, który wydawał się mieć na sobie tylko szary płaszcz, minął nas z obłąkańczym śmiechem.

Po plecach przebiegł mi dreszcz niepokoju. Beztrosko zapomniałam, jacy ludzie przebywali w Tartarze. Trafiali do niego najgroźniejsi oprawcy i szaleńcy, jacy kiedykolwiek stąpali po Ziemi. Pozbawieni sumienia, dobroci i poczucia winy. Nic, co zrobili za swego życia, nie napawało ich odrazą. Bezimienni mordercy, sławni ludobójcy. Wszyscy byli w Tartarze, skazani na pozbawioną zmysłów wieczność w swoim towarzystwie.

Może drażnienie żołnierza, jednego z nich, nie było dobrym pomysłem.

Odwróciłam się przez ramię i zerknęłam w jego wyprane z emocji blade oczy. Z jakiegoś powodu tu trafił.

Co ja tu robię?

Zatrzymał mnie przed jedynym w okolicy szarym domem, którego gzymsy ozdobione były rzeźbami. W równym rzędzie stały popiersia najsławniejszych morderców. Znałam tylko niektóre twarze. I jako jedyny budynek w okolicy miał numer przybity do elewacji obok drzwi. Widniała na nim duża ósemka.

– Dalej – przynaglił mnie żołnierz.

Weszłam po ośmiu schodkach na niewielkie podwyższenie. Przed dużymi drzwiami stało dwóch strażników ubranych w szare togi i tak samo szare napierśniki z wytłoczoną literą „N”. Nie zwrócili na nas najmniejszej uwagi. Nie oczekiwałam, że eskortujący mnie żołnierzyk otworzy przede mną drzwi. Pchnęłam je.

Za nimi rozciągał się spory przedsionek wyłożony szarymi kafelkami. Ściany były, a jakże, szare. Znajdujące się w głębi kamienne schody prowadziły na pierwsze piętro.

Mój niemy przewodnik wreszcie zdecydował się iść przodem. Minął mnie w milczeniu i ruszył, stukając obcasami po wąskich schodkach. Stanął przy drewnianych drzwiach, które i tak jakimś cudem były szare. Do nich przybito dużą mosiężną ósemkę. Przypomniały mi się pozostałe zaświaty. Każde z nich miało swoją ulubioną cyfrę, którą z radością umieszczało wszędzie, gdzie się tylko dało.

– Lubicie ósemki? – zapytałam uprzejmie.

– Teraz wejdzie pani do środka po dalsze instrukcje. – Żołnierz zignorował moje pytanie i głośno stuknął cholewkami.

Czekałam, aż zasalutuje, ale tego nie zrobił.

– Taaa – mruknęłam i nacisnęłam klamkę.

Pokój, w którym się znalazłam, był niewielki. Miał rozmiary zwykłego salonu w bloku z lat osiemdziesiątych. Szare ściany, wyblakły dywan i trzy drewniane stare biurka nie zrobiły na mnie wrażenia. Pomieszczeń w Tartarze nie cechowały przepych i bogactwo, z których słynęło Piekło i Niebo. W ogóle nie było na co popatrzeć. Twarzy mężczyzn siedzących naprzeciwko początkowo nie widziałam. Okna znajdujące się za ich plecami skutecznie mnie oślepiały. Zamrugałam kilka razy, ale to nic nie dało. Któryś z nich zachichotał złośliwie. Wytrącona z równowagi pstryknęłam palcami. Za nimi pojawiły się półprzezroczyste zasłony, które odrobinę zacieniły pomieszczenie. Nie skryły jednak ich twarzy.

Miałam przed sobą niskiego gościa z chaplinowskim wąsikiem noszącego niemiecki mundur, eleganckiego dżentelmena popijającego herbatę z małej filiżanki i jakiegoś tęższego jegomościa z kręconymi włosami, ubranego w togę.

Gdybym się nie domyśliła po wyglądzie, przed każdym z nich była tabliczka.

Hitler, Kuba Rozpruwacz i Neron.

Wesoła kompania Podziemi.

Adolf wpatrywał się we mnie oniemiały. Za to angielski dżentelmen, seryjny morderca londyńskich prostytutek, którego tożsamość do dziś owiewała tajemnica, przyglądał mi się spokojnie.

– Kim jesteś? – Jedynie Neron, cesarz rzymski zmarły śmiercią samobójczą, znany z okrucieństwa i z rzekomego spalenia Rzymu dla własnej rozrywki, zdobył się na wydobycie głosu.

Przyjrzałam im się dokładnie. Oni nie byli bezbarwni jak zwykli mieszkańcy Tartaru. Pomijając Hitlera, którego mundur także był szary, mieli na sobie kolorowe ubrania. Trzeba jednak przyznać, że nawet Adolf zawiązał sobie na szyi czerwoną apaszkę.

Hm, zupełnie jakby kolorowe ubrania były w tym świecie jakimś wyróżnieniem.

– Wiktoria Biankowska, była diablica, niedoszła anielica – przedstawiłam się grzecznie.

– Nic nie rozumiem. – Cesarz rzymski przerzucał dokumenty na biurku. – Miał się stawić dzisiaj jakiś Piotr, Piotr… Piotr… o, mam! Piotr Mieczkowski.

– Zaszła pewna pomyłka… – zaczęłam, myśląc, że może uda mi się jeszcze wywinąć tanim kosztem. – Sami widzicie, że to nie mój czas nadszedł. Ktoś tam na górze się pomylił. Bardzo więc proszę o odesłanie mnie z powrotem, a ja wszystko wyjaśnię i będzie po sprawie. – Klasnęłam w dłonie. – To dokąd mam iść? Tamten żołnierzyk mnie odprowadzi?

Żaden z mężczyzn nie zareagował. Wpatrywali się we mnie w milczeniu. Kuba Rozpruwacz popijał herbatę.

– Ja cię znam – powiedział lekko piskliwym głosem Hitler.

Zdziwiło mnie to. Ja go nie znałam. Przysięgam. Pierwszy raz na żywo widziałam tę brzydką twarz z zaczesaną na bok nabłyszczoną grzywką. Gdyby był mieszkańcem Piekła, to pewnie poznałabym go na jakimś przyjęciu, ale nie musiałam na szczęście doświadczyć tej nieprzyjemności.

– Tak? – zdziwiłam się.

– To ta dziewczyna, która prawie doprowadziła do zniszczenia Rosji. W ostatnim momencie anioły wszystko powstrzymały. W przeciwnym razie doprowadziłaby do apokalipsy!

Skrzywiłam się. Dlaczego moja sława zawsze musi mnie wyprzedzać? Ja naprawdę zrobiłam to wtedy przypadkiem. Skąd miałam wiedzieć, że Azazel wpadnie na pomysł wysadzenia wrogich diabłów w powietrze za pomocą bomby atomowej? Starałam się to wszystko tylko powstrzymać.

Inna sprawa, że trochę mi nie wyszło…

– Tak, to ja. – Uśmiechnęłam się szeroko. – To co z tym powrotem na Ziemię, do Nieba czy do Piekła? Jest mi właściwie wszystko jedno, bo dam radę sama się przetransportować w odpowiednie miejsce. Wy tylko musicie mnie stąd wypuścić.

Zgromadzeni mężczyźni wydawali się w ogóle nie słyszeć tego, co mówię, podekscytowani tym, że jakimś czarodziejskim trafem zostałam skierowana do Tartaru. W pewnej chwili dosłyszałam nawet wyszeptaną uwagę, że spadłam im z nieba.

Kuba Rozpruwacz odwrócił się do mnie.

– O tej Rosji to lepiej nie wspominaj Wołodii, jak go spotkasz. Może być nieco zawiedziony twoją postawą.

– Wołodia? – zdziwiłam się.

– Włodzimierz Iljicz Uljanow.

Wciąż miałam na twarzy to samo pytające spojrzenie.

– Lenin… – Kuba wyglądał, jakbym go srodze zawiodła.

Odwrócili się ode mnie i zaczęli szeptać między sobą. Neron i Hitler co chwilę zerkali na mnie, szeroko się uśmiechając. Jedynie Kuba Rozpruwacz przyglądał mi się z dystansem. Wydawało mi się, że usiłował ostudzić zapędy kompanów.

Znudziło mi się czekanie.

– Halo! Ja tu stoję – odezwałam się. – Moglibyście łaskawie mówić na głos w mojej obecności albo chociaż udawać, że mnie zauważacie?

Angielski dżentelmen uśmiechnął się lekko i upił łyk herbaty z filiżanki.

– To wszystko dlatego, że jesteś tu niecodziennym gościem, moja droga – wyjaśnił. – Zwykle widujemy tu szaleńców.

– Albo morderców – podpowiedziałam grzecznie.

Wszystko się we mnie gotowało. Miałam ochotę rozszarpać ich na strzępy, a potem wydostać się, choćbym musiała przebijać się gołymi rękami przez ściany.

I gdzie się podziała ta miła, grzeczna dziewczynka? A prawda, umarła. Znowu…

– Albo morderców – przytaknął Kuba Rozpruwacz i zmrużył oczy, przewiercając mnie spojrzeniem. – Mam wrażenie, że nie całkiem zdajesz sobie sprawę, gdzie trafiłaś.

– To Tartar, miejsce tak straszne, że nie mają tu wstępu nawet anioły i diabły – odparowałam. – Za to wszelkiej maści mordercy, gwałciciele i szaleńcy są tu mile widziani. Każdy, kto nie żałuje, kto nie ma sumienia, musi tu trafić. Żadne zaświaty nie chcą takich wyrzutków jak wy.

Hitler zaśmiał się krótko.

– Takich jak my – poprawił mnie. – Ty też nie trafiłaś tu bez powodu.

– Mylicie się. Ja trafiłam tu przez pomyłkę i nie zamierzam zostać z wami długo, choćbyście nie wiem jak byli uroczy – warknęłam. – Powiedzcie mi, jak mam się stąd wydostać.

Mężczyźni siedzieli w milczeniu.

– Dlaczego się nie odzywacie?! – krzyknęłam rozzłoszczona.

– Dlatego że nie mamy ci co odpowiedzieć – oświecił mnie Neron. – Z Tartaru nie można się wydostać. Jeśli już tu trafiłaś, to zostaniesz na zawsze.

– To niemożliwe – zaprzeczyłam. – Z Niższej Arkadii zdołałam się wydostać.

– Daleko nam do Piekła – oświadczył gorzko Hitler.

– Rzeczywiście, u was jest trochę brzydziej – powiedziałam i od razu pożałowałam tych słów.

Neron zaczerwienił się i trzasnął pięścią w biurko.

– Dość! – krzyknął, plując przed siebie kropelkami śliny. – Mam dość twojej niesubordynacji. Czy ci się to podoba, czy nie, trafiłaś do Tartaru. A to oznacza, że jesteś naszą obywatelką i poddaną. Czyli musisz robić to, co ci każemy! Koniec dyskusji! Zrozumiałaś, pyskata dziewucho?!

Wystarczyło, że mrugnęłam powiekami. Biurko Nerona rozsypało się w drzazgi. Kawałki drewna obsypały wszystkich poza mną. Ominęły mnie zupełnie, jakbym była chroniona niewidzialną tarczą.

Miałam już dosyć bycia pionkiem, którym wszyscy pomiatają. Teraz przyszła moja kolej na bycie niegrzeczną.

– Szczerze? – zapytałam. – To nie zrozumiałam…

6

Kuba Rozpruwacz odstawił filiżankę na blat. W jego herbacie pływały drzazgi. Nie nadawała się już do picia.

Oniemiały Neron otrzepał rude włosy z pozostałości swojego biurka. Raz po raz mrugał szeroko wytrzeszczonymi oczami. Hitler kiwał głową z uznaniem.

– Czy teraz powiecie mi, jak mogę się stąd wydostać, żeby wyjaśnić sprawy z kimś kompetentnym i wrócić na Ziemię, do swojego życia? – zapytałam, siląc się na grzeczność.

– Wydaje mi się, że nie możesz wrócić do życia, nie żyjesz – zauważył Adolf.

– Już raz nie żyłam – wyjaśniłam mu. – Poradzę sobie.

– Aha… – odparł tylko.

Władca Rzymu nie odzywał się, wręcz udawał, że go tu nie ma. Jedynie Kuba Rozpruwacz starał się być na tyle opanowany, by udzielić mi pomocy. Skierowałam swoje spojrzenie właśnie na niego.

– To jak? – naciskałam.

– Wierz mi, bardzo chciałbym ci pomóc – oświadczył spokojnie. – Dałaś nam tutaj imponujący pokaz mocy. Dawno nie widzieliśmy czegoś takiego. Nie chcę zostać twoim wrogiem.

Pokiwałam głową. Mądrze wnioskował.

Pomyślałam o Belecie. Nie wiem, gdzie był i co robił, ale miałam nadzieję, że starał się mnie stąd wyciągnąć. Jeśli próbuję z tej strony, a on z tamtej, może uda mi się uciec.

– Jak sama powiedziałaś, ani anioły, ani diabły nie mają wstępu do Tartaru – kontynuował Kuba. – To miejsce jest szczególne, rządzi się innymi prawami niż te, które znasz. Kiedy my tu trafiliśmy, nikt nam nie powiedział, jak to wszystko działa, co powinniśmy robić, jak rządzić. My ustaliliśmy zasady, które tutaj panują.

Do rozmowy włączył się Hitler:

– Tu nie ma istot boskich o nadprzyrodzonych mocach. Sami musieliśmy wszystko zbudować gołymi rękami. Stworzyć ten świat od podstaw.

Zastanowiłam się. Żyli bez przywilejów, które przysługiwały każdemu obywatelowi Piekła lub Nieba. I tylko to, pomijając wzajemne towarzystwo, miało być ich wieczną karą? Ja potraktowałabym ich gorzej…

Skarciłam się w myślach. Takie myślenie oddalało mnie od bycia kiedykolwiek anielicą.

– Czyli nie potraficie mi pomóc? – upewniłam się.

– Nie wiemy, w jaki sposób mogłabyś się stąd wydostać – odpowiedział mi Kuba Rozpruwacz. – Wielu mieszkańców Tartaru usiłowało pokonać Styks, ale nikomu jeszcze się nie udało. Wcześniej czy później pułapki Charona wszystkich odstraszają. Podobno u ujścia rzeki jest przejście, którym można stąd uciec. Ale to tylko plotka. Nie potrafię powiedzieć, czy tkwi w niej choćby ziarnko prawdy.

– To jedyna droga?

– Tak. – Kiwnął głową.

Poczułam strach. Nawet mój klucz diabła tu nie działał… Może rzeczywiście się stąd nie wydostanę? Co wtedy ze mną będzie? Miałabym spędzić wieczność z Tartaryjczykami?

– Musisz spokojnie spojrzeć prawdzie w oczy. W chwili, gdy trafiłaś do łodzi Charona, stałaś się jedną z nas. Musisz się z tym pogodzić.

Nie zamierzałam się poddawać. Musiałam szybko znaleźć sposób na pokonanie Styksu. Z moimi mocami nie powinno to być specjalnie trudne. Na litość boską, miałam przecież Iskrę Bożą i siły piekielne! Sam Szatan nie byłby w stanie mnie powstrzymać.

– To co teraz? – zapytałam głucho.

Adolf Hitler się ożywił.

– Stałaś się obywatelką Tartaru i naszą poddaną. Każdy przybywający dostaje od nas mieszkanie oraz nakaz pracy.

– Nakaz?

– A w Niebie i Piekle nie ma przymusowej pracy? – zdziwił się szczerze. – Wydawało mi się, że ludzie też coś tam robią.

– Robią, ale nie z przymusu. Każdy może sam zdecydować, kim chce być i co chce robić. Nie ma pracy zarobkowej. Jest tylko praca dla przyjemności – wyjaśniłam.

– A to ciekawe. – Długo nie zastanawiał się nad tą informacją. – W głowach im się poprzewracało. U nas wszyscy pracują. Zaraz się zastanowimy, do czego przydzielić ciebie. Ze względu na swoje zdolności będziesz naprawdę przydatnym pracownikiem.

– Nie wydaje mi się, żebym miała ochotę pracować gdziekolwiek – warknęłam.

– Każdy pracuje! – oburzył się.

– Ty też?

– Ja też. Rządzenie to bardzo ciężka praca. I nie mów do mnie „ty”. Zwracaj się do mnie „sir”. Jestem teraz twoim władcą.

– Sir? A co z führerem? – zakpiłam.

Hitler zmrużył nienawistnie swoje małe oczka. Kuba zaśmiał się pod nosem, a Neron nadal przezornie się nie odzywał.

– Może ja z nią porozmawiam – zwrócił się do Adolfa Rozpruwacz.

Hitler zagryzł zęby i nie odezwał się więcej.

Byłam coraz lepsza w pozyskiwaniu sobie wrogów w tartaryjskiej radzie. Na trzech jej członków dwóch już mnie nienawidziło.

– Jesteś wygadana, młoda damo. – Następne swoje słowa morderca skierował do mnie.

– To zasługa diabłów i aniołów. Kiedyś byłam normalną dziewczyną. – Wzruszyłam ramionami.

– Biorąc pod uwagę twoje moce, chyba nigdy nią nie byłaś.

Zbyłam jego wypowiedź milczeniem. Niech sobie nie myśli, że dam się zwieść słodkim słówkom.

– Nie chcemy być twoimi wrogami. Przedstawiliśmy ci nasze zasady. Jeśli chcesz żyć z nami w zgodzie, to zastosuj się do nich, proszę. Oczywiście nie musisz pracować. Nie zmusimy cię do niczego, czego nie chcesz robić.

Uśmiechnęłam się do Rozpruwacza. Właśnie dostawałam to, co chciałam. Kto by to pomyślał… Wystarczyło jedno tupnięcie obcasem i od razu jedli mi z ręki. Teraz już wiedziałam, jak Kleopatra załatwia swoje sprawy i czemu zawsze wszystko jej się udaje. Wystarczy tylko odrobina perswazji.

– Co? – wydusił Hitler. – Miałaby nie pracować?

– Nie powinniśmy zmuszać panny Wiktorii do niczego – wyjaśnił mu Kuba. – Kiedy oswoi się z sytuacją, zapewne sama się do nas zgłosi, chcąc nam pomóc. Użyczając nam swojej mocy, znacznie zmniejszyłaby nasze kłopoty na budowach lub przy wyburzaniu.

Skrzywiłam się. Koordynacja ruchowa skłaniała do przypuszczenia, że znacznie lepiej szłoby mi wyburzanie.

– Na razie powinniśmy dać jej trochę czasu. Rozumiesz?

Hitler w odpowiedzi wolno pokiwał głową, a ja uśmiechnęłam się złośliwie na widok jego miny.

– Jeśli chodzi o dalszą część zasad – kontynuował Rozpruwacz – wszystkich obowiązuje godzina policyjna. Po dwudziestej drugiej nikomu nie wolno przebywać na ulicy. Jeżeli ktoś zostanie złapany, czeka go tydzień w ciemnicy bez jedzenia i wody.

– Po co wprowadziliście godzinę policyjną? – zdziwiłam się.

– Nie mieszkają tutaj dobrzy ludzie, moja droga. Dla zachowania porządku i po to, by to pseudopaństwo mogło w miarę normalnie funkcjonować, musieliśmy zaprowadzić pewien reżim. Tylko dzięki niemu mamy tutaj względny ład i spokój.

– Wszechobecna szarość także ma zapewnić spokój? – zapytałam.

Kuba Rozpruwacz zaśmiał się cicho.

– Nawet nam wydaje się, że miejsce takie jak Tartar nie powinno być piękne – odparł. – A stroje jednakowego koloru zapewniają równość naszych obywateli. Każdy z nich uważał się kiedyś za kogoś wyjątkowego. Może rzeczywiście nim był. Tartar to jednak miejsce, gdzie trafiają ludzie tego samego gatunku. Bez sumienia. Szary chyba dobrze do nas pasuje, czyż nie?

Spojrzałam na swoje ubranie. Nie było w nim szarości. Kleopatra słusznie obawiała się tego miejsca. Zważywszy na jej zamiłowanie do kolorów, byłaby tu bardzo nieszczęśliwa.

– Ja nie będę się tak ubierać – zaznaczyłam.

– Rozumiem.

Coś tu było nie tak. Można być miłym, ale bez przesady.

– O co ci chodzi? – zapytałam. – Nie muszę pracować, mogę ubierać się tak, jak chcę. Dlaczego usiłujesz mi się przypodobać?

– Nie widzę powodu, dla którego miałbym robić sobie z ciebie wroga. Dobitnie pokazałaś nam, że to ty trzymasz wszystkie asy w rękawie. Możesz dla kaprysu nas zniszczyć. Wiemy, że osoba z Iskrą Bożą jest do tego zdolna. Czemu mielibyśmy utracić wszystko, co mamy, tylko dlatego, że zmusimy cię do pracy? Cena takiego posunięcia byłaby zbyt duża.

Teraz rozumiałam, dlaczego był taki przymilny. Na szczęście nie byłam zależna od Tartaru. Mogłam sama stworzyć sobie jedzenie, ubrania i wszystkie inne potrzebne rzeczy. Nie musiałam na to pracować ani nikogo o nic prosić.

– Skąd tyle wiecie o Iskrze Bożej? – zapytałam. – Żaden anioł ani diabeł nie mógł wam tego powiedzieć. Nawet tam jest to pilnie strzeżona tajemnica.

Adolf Hitler się zaśmiał.

– Mamy swoje sposoby.

– Do Tartaru trafiają czasem ludzie, którzy wcześniej byli w którymś z dobrych zaświatów, ale za karę za złe uczynki w Niebie lub Piekle zostali przeniesieni tutaj. To oni przekazują nam informacje. – Angielski dżentelmen posłał Austriakowi ostrzegawcze spojrzenie.

Nie uwierzyłam mu, ale się tym nie przejęłam. Wcześniej czy później zapewne dowiem się, o co w tym wszystkim chodzi.

– Proponuję, żebyśmy zakończyli na dzisiaj nasze spotkanie – powiedział mój rozmówca. – Z całą pewnością jesteś zmęczona i chciałabyś przemyśleć wszystkie zdarzenia minionego dnia. Gdybyś miała jakieś pytania, wystarczy przyjść do budynku rady. Zawsze któryś z nas tu urzęduje.

Kiwnęłam głową.

– Dziękuję – zdołałam wydusić.

Sięgnął do szuflady i wyjął mały woreczek. Coś w nim zabrzęczało. Podał mi go. Rozsunęłam tasiemki i zajrzałam do środka. Wypełniały go ręcznie wykute, krzywe srebrne dyski.

– Co to? – zapytałam.

– Żetony – wyjaśnił. – Będziesz mogła wymienić je w sklepie na jedzenie. Każdy otrzymuje tutaj wynagrodzenie za swoją pracę.

Wyjęłam jeden żeton. Miał koślawy, ręcznie zrobiony napis: „kartofle, sztuk 2”. Na innym napisano: „papier toaletowy, sztuk 1”.

Inne zaświaty nie posiadały pieniędzy, jako że szczęścia one nie dawały.

Podziemie poszło o krok dalej. Miało swój odpowiednik PRL-owskich kartek.

Oddałam Hitlerowi sakiewkę.

– Umiem sobie stworzyć jedzenie i inne produkty – powiedziałam. – Nie są mi potrzebne.

– Jak uważasz – mruknął.

– Teraz nasz podwładny zaprowadzi cię do nowego domu. To bardzo przyjemne mieszkanie w jednej z ostatnio wzniesionych kamienic. Należy do naszych najlepszych. Wiem, że jesteś przyzwyczajona do wyższych standardów, ale nie mamy teraz niczego, co odpowiadałoby twoim oczekiwaniom – zapewnił Kuba Rozpruwacz.

Pożegnali mnie. Nawet Neron nagle odzyskał głos.

Za drzwiami czekał ten sam żołnierz, który przyprowadził mnie tutaj. Wysłuchał instrukcji, stuknął obcasami i zasalutował przełożonym.

Po raz ostatni kiwnęłam głową Anglikowi i ruszyłam za milczącym przewodnikiem.

Na ulicy nieliczni przechodnie przyglądali się zaciekawieni. Teraz już wiedziałam, że to nie z powodu eskorty. Wzbudzałam zainteresowanie kolorowym strojem.

Wszystkie szare kilkupiętrowe kamienice wyglądały tak samo. Stały samotnie, nie stykając się ścianami. Zupełnie jakby ktoś porozrzucał je bezładnie po całym Tartarze.

Miasto nie było duże. Budynek rady znajdował się dokładnie pośrodku. Kiedy spojrzałam w dół jednej z ulic, dostrzegłam ciągnące się za budynkami szare pola uprawne.

– Ilu jest tu mieszkańców? – zapytałam idącego obok mnie żołnierza.

Posłał mi ponure spojrzenie.

– Trochę powyżej ośmiu tysięcy – odparł.

– Tak mało? – zdziwiłam się.

Piekło i Niebo zamieszkiwały miliardy dusz. To pocieszające, że na taką masę istnień ledwo osiem tysięcy jest pozbawionych sumienia. Mogło być gorzej.

– Podziemia już takie są – mruknął niechętnie.

Spojrzałam do góry. Żołnierz trafnie nazwał to miejsce. Kilkadziesiąt, jeśli nie kilkaset metrów nad naszymi głowami znajdowało się sklepienie jaskini. Światło, które uznałam za słoneczne, wydobywało się z trójkątnych żółtawych kryształów.

Stanęliśmy przed jednym z budynków. Obok nas, tuż przy wejściu ktoś ustawił poobijane, wypełnione do granic możliwości kontenery na śmieci. Gdzieś w środku żałośnie zamiauczał kot. Odskoczyłam na bok, kiedy u moich stóp rozbiła się butelka zepchnięta ze stosu przez małego zwierzaka. Przed oczami mignął mi czekoladowy kształt.

Zamrugałam. Wydawało się, że kot miał beżowo-rude ucho. Zupełnie jak Behemot. Niemożliwe. Mój podopieczny swobodnie poruszał się po zaświatach, mimo to nie podejrzewałam, że mógłby się tutaj dostać.

– Widziałeś? – zapytałam. – Tam był kot.

– W Tartarze nie ma zwierząt – odburknął żołnierzyk.

– Musiałeś go słyszeć.

– Nic nie słyszałem. Coś się pani przywidziało.

Wyjął z kieszeni klucz i podał mi.

– Mieszka pani na pierwszym piętrze, w mieszkaniu numer osiem – powiedział.

– Lubicie ósemki? – zagadnęłam ponownie. – Czy one coś znaczą?

Umieszczanie ich na mojej drodze musiało mieć jakiś cel.

– Udzielanie takich informacji przekracza moje kompetencje – uciął krótko. – Żegnam.

Stuknął obcasami i odszedł, zostawiając mnie samą.

– Nie ma sprawy, dowiem się tego od kogoś kompetentniejszego od ciebie! – krzyknęłam za nim. – O ile w ogóle będzie mi się chciało dowiadywać!

Weszłam do kamienicy. Wąska klatka schodowa przywitała mnie zapachem moczu i pleśni. Marszcząc z obrzydzenia nos, ruszyłam w górę po krzywych schodach. Starałam się niczego nie dotykać. Wszystko wydawało się pokryte warstwą lepkiego brudu. Stanęłam przed drzwiami mieszkania. Napuchnięte od wilgoci drewno wydzielało jeszcze inny, swój własny, niepowtarzalny rodzaj smrodu. I gdzie się podziały piękne rezydencje obu Arkadii?

Przybita byle jak ósemka przekrzywiła się na bok. Przypominała teraz matematyczny symbol nieskończoności. Miałam szczerą nadzieję, że nie było to znaczenie wszechobecnej w Tartarze cyfry, która mnie prześladowała.

Otworzyłam drzwi. Prowadziły do malutkiego pokoju. Stały w nim łóżko, kuchenka, umywalka i ubikacja. Nie było żadnych innych pomieszczeń. Miał mi wystarczyć ten jeden pokoik o smutnych szarych ścianach. Kilkanaście metrów kwadratowych brudnej podłogi przypominającej beton, po którym hasały karaluchy wielkości mojego kciuka. Zwierząt nie mają, ale robactwa na pewno im nie brakuje.

I pomyśleć, że narzekałam na kawalerkę w Warszawie.

Gdzieś w budynku rozległ się opętańczy śmiech. Trzasnęło szkło, zupełnie jakby ktoś rzucił butelką w ścianę, która oddzielała go ode mnie. Zamknęłam szybko drzwi na klucz. Głośno tupiąc, jakiś człowiek przebiegł po korytarzu.

Usiadłam na szorstkim kocu przykrywającym twarde, wąskie łóżko i zapłakałam za czymś, co najprawdopodobniej utraciłam na zawsze.

Korekta: Krystian Gaik

Projekt okładki i stron tytułowych: Mariusz Banachowicz

Skład i łamanie: Dariusz Ziach

Konwersja do EPUB/MOBI: InkPad.pl

Wydawnictwo Mięta Sp. z o.o.

03-475 Warszawa, ul. Borowskiego 2 lok. 210

redakcja@wydawnictwomieta.pl

www.wydawnictwomieta.pl

tel. +48 505 636 224

ISBN 978-83-68608-23-6